Wat is een ginger beer plant?

Een misleidende naam

Wie "plant" hoort, denkt aan blaadjes en wortels. De ginger beer plant heeft geen van beide. Hij kreeg zijn naam in Engeland, waar zelfgemaakte ginger beer in de negentiende eeuw in veel huishoudens gewoon op tafel stond. Mensen zagen de korrels in de pot "groeien" en behandelden ze als iets levends. Dat zijn ze ook, alleen geen plant.

Met bier heeft hij ook weinig te maken. "Beer" was in het Engels toen een verzamelnaam voor allerlei zelf gegiste dranken. Wat er in je glas komt, is een pittige, bruisende gemberdrank met alleen sporen van alcohol, meestal onder 1%. Veel dichter bij een priklimonade dan bij een pilsje. In het Nederlands heet de drank gemberbier, de cultuur zelf noemt bijna iedereen gewoon ginger beer plant.

Hoe hij eruitziet en aanvoelt

De korrels zijn wit tot lichtgeel, doorschijnend en zacht. Veel mensen denken bij de eerste aanblik aan gekookte rijstkorrels of kleine stukjes gelatine. Tussen je vingers voelen ze glad en een beetje glibberig aan. Ze zijn kleiner en fijner dan waterkefir kristallen, en minder hoekig.

In een actieve pot zijn ze omringd door piepkleine belletjes. Af en toe wordt een korrel door het gas naar boven getild en zakt dan weer. Afgespoeld ruiken de korrels nauwelijks ergens naar. Het aroma ontstaat in de drank: gember, verse gist, een vleugje appelcider.

Onze culturen komen uit overgeleverde methoden: uniek en sterk. De ginger beer plant komt in een goed gesloten zakje bij je aan, klaar voor je eerste batch.

Wat er in een korrel zit

Elke korrel is een kleine gemeenschap. Gisten breken de suiker af en maken er koolzuur en een spoortje alcohol van. Bacteriën zetten een deel daarvan weer om in milde zuren. Daarnaast maken de bacteriën het geleiachtige omhulsel dat alles bij elkaar houdt. Daarom verspreidt de cultuur zich niet door het water, maar blijft ze in haar korrels. Je kunt ze afzeven, afspoelen en steeds opnieuw gebruiken.

Die samenwerking geeft ginger beer zijn karakter: minder zoet dan gekochte limonade, lang niet zo zuur als azijn, met een prik die in de fles vanzelf ontstaat. Hoe je er stap voor stap je eigen drank van maakt, staat in Ginger beer maken.

Wat hij lekker vindt, en wat niet

Zijn voeding is suiker. Met 60 g per liter heeft hij 24 tot 48 uur te doen. De gedroogde vijg geeft extra voeding en smaaknuances die witte suiker alleen niet heeft. De gember levert scherpte en aroma.

De eerste batches: zo start je goed

Als de ginger beer plant bij je aankomt, heeft hij een paar dagen reizen achter de rug en moet hij wennen aan zijn nieuwe thuis. Geef hem daar wat tijd voor:

• Meteen inzetten. Spoel de korrels kort af en zet ze de eerste dag al in suikerwater met gember en vijg.
• Niet te snel oordelen. De eerste batch prikt vaak nog weinig. Dat is normaal. Vanaf de tweede of derde batch laat de cultuur zien wat ze kan.
• Stabiel houden. Dezelfde plek, dezelfde hoeveelheden, hetzelfde water. Hoe minder er verandert, hoe sneller de cultuur haar ritme vindt.
• De eerste liter toch proeven. Ook als hij nog wat zoeter en stiller is, smaakt hij al naar gember. Met bruisend water en een partje limoen is hij prima te drinken.

Na een week heb je de slag te pakken: om de een à twee dagen afzeven, bottelen en opnieuw zetten.

Hoe hij groeit

Bij elke batch komen er een paar korrels bij. In het begin merk je dat nauwelijks, want in de eerste rondes went de cultuur aan je water en je keuken. Daarna gaat het sneller, en op een dag heb je twee keer zoveel als bij het begin.

Met dat overschot heb je twee mogelijkheden. Je zet 2 liter tegelijk, in dezelfde verhouding: 40 g korrels, 120 g suiker, vier plakjes gember en twee vijgen. Of je bewaart een deel als reserve. Voor een korte pauze gaan de korrels in vers suikerwater, met een deksel, in de koelkast. Daarna hebben ze een of twee batches nodig om weer op toeren te komen. En ken je iemand die ook gemberbier wil maken, dan is een schaaltje van je eigen overschot een mooi cadeau.

Jarenlang plezier

Een ginger beer plant die regelmatig vers suikerwater krijgt, gaat in principe onbeperkt mee. Spoel de korrels bij elke batch kort af met koud water, gebruik altijd een schone pot en ververs gember en vijg elke keer. Zien de korrels er na een tijd grauw of papperig uit, zeef dan de mooiste, stevigste korrels eruit en ga daarmee verder. De rest mag op de composthoop.

Ginger beer plant, ginger bug en waterkefir

Drie dingen die vaak door elkaar worden gehaald. Op een rij:

Een ginger bug is een leuk experiment, maar je begint elke keer met een onbekende mix van wat er op de gember en in de lucht zit. Met de ginger beer plant weet je wat je krijgt. Het verschil met waterkefir lees je uitgebreid in Ginger beer of waterkefir?

Veelgestelde vragen

Zelf beginnen? Je bestelt de ginger beer plant als 20 g levende korrels voor € 15,90, met starthandleiding en recepten. Alles over gemberbier, van de eerste pot tot een alcoholvrije moscow mule, staat op de pagina Ginger beer.