Waterkefir
Melkkefir
Kombucha SCOBY
Ginger beer plant
Kefir duo
Bruisduo
Complete set
KalfsstremselPer liter water neem je 3 theezakjes (of ca. 8 g losse thee), 80 g suiker, een kombucha SCOBY en een kopje startervloeistof van ca. 250 ml. Je lost de suiker op in de hete thee, laat alles afkoelen tot kamertemperatuur en giet het in een brede glazen pot. Startervloeistof en SCOBY erbij, doek erover, en 7 tot 10 dagen laten staan bij 20 tot 25 °C. Vanaf dag zeven proef je. Smaakt hij je, dan giet je af, houd je een kopje achter en zet je meteen de volgende batch.
Wat je nodig hebt
Bijna alles staat al in je keuken. Het enige wat je niet kunt vervangen, is de cultuur zelf.
- Een kombucha SCOBY met startervloeistof. De SCOBY is de lichte, rubberachtige schijf die van zoete thee kombucha maakt. De startervloeistof is klare, zure kombucha uit een vorige batch. Je hebt ze allebei nodig.
- Zwarte of groene thee zonder aroma, 3 zakjes per liter. Een gewone doos zwarte thee uit de supermarkt is prima. Welke soort welke smaak geeft, lees je in Welke thee voor kombucha?
- Suiker, 80 g per liter. Witte kristalsuiker is het makkelijkst, rietsuiker geeft een licht karamelachtige toon.
- Een glazen pot met een wijde opening van 1,5 tot 2 liter, bijvoorbeeld een grote weckpot zonder deksel.
- Een theedoek of keukenpapier en een elastiekje.
- Twee of drie beugelflessen voor als je kombucha klaar is.
Werk tijdens de fermentatie het liefst met glas. Kombucha is zuur, en een week in een plastic emmer of een metalen pan kan een vreemde bijsmaak geven. Even roeren met een rvs lepel is geen probleem.
Stap voor stap
1. Thee zetten
Breng een halve liter water aan de kook, haal de pan van het vuur en hang de 3 theezakjes erin. Na een paar minuten haal je ze eruit, voordat de thee bitter wordt.
2. Suiker oplossen
Roer de 80 g suiker door de hete thee tot je op de bodem geen korrel meer ziet.
3. Aanvullen en afkoelen
Vul aan met koud water tot 1 liter en wacht tot alles op kamertemperatuur is. Leg je hand tegen de pot: hij mag niet meer warm aanvoelen. Warme thee beschadigt de cultuur.
4. Starter en SCOBY erbij
Giet de thee in de pot, daarna de startervloeistof en als laatste de SCOBY. Of hij drijft, zinkt of scheef hangt, maakt niet uit.
5. Afdekken en met rust laten
Doek erover, elastiek eromheen. Nooit een dichte deksel: de eerste fermentatie heeft lucht nodig. Zet de pot op een rustige plek zonder direct zonlicht, bij 20 tot 25 °C.
6. Proeven en afgieten
Vanaf dag zeven neem je elke dag een slokje. Vind je de balans tussen zoet en zuur goed, dan giet je af.
Wat er in de eerste week gebeurt
De eerste dagen lijkt er weinig te gebeuren. De thee is donker, ruikt naar zoete thee, en de SCOBY ligt er wat lusteloos bij. Toch is de cultuur al aan het werk.
Na drie of vier dagen zie je aan het oppervlak een dun, bijna doorzichtig vliesje. Dat is de nieuwe laag die je SCOBY aanmaakt. Elke dag wordt hij wat dikker en lichter van kleur. Hij kan vastgroeien aan de oude SCOBY of er los bovenop liggen. Beide is normaal.
Ook de geur verandert: van zoete thee naar iets wat aan appelcider of een zuur appeltje doet denken, met op de achtergrond een lichte azijntoon. Onder het vlies verzamelen zich belletjes en soms hangen er bruine slierten naar beneden. Dat zijn gisten, en die horen erbij. Twijfel je over iets wat je ziet, kijk dan in Kombucha: schimmel of normaal?
Wanneer is je kombucha klaar?
Een vaste datum bestaat niet: jouw smaak beslist. In een keuken van 24 °C kan een week genoeg zijn. In de winter, als het in huis eerder 20 °C is, heb je misschien 10 dagen of iets meer nodig.
| Zo smaakt het | Wat dat betekent | Wat je doet |
|---|---|---|
| Als zoete ijsthee | De fermentatie is nog maar net begonnen | Nog een of twee dagen wachten |
| Licht zoet, fris zuur | Precies goed | Afgieten en bottelen |
| Nauwelijks zoet, duidelijk zuur | Goed voor een tweede fermentatie met zoet fruit | Bottelen met fruit of sap |
| Prikt als azijn in je keel | Te lang gestaan | Gebruiken als startervloeistof of in de keuken |
Is hij te zuur geworden, dan is dat geen ramp. In Kombucha te zuur? lees je hoe je hem toch lekker drinkt en de volgende keer het goede moment pakt. Bovendien is juist die zure kombucha een sterke startervloeistof.
Afgieten en meteen doorgaan
Til de SCOBY met schone handen uit de pot en leg hem op een schoteltje. Zet een kopje kombucha apart, ca. 250 ml: dat is de startervloeistof voor de volgende liter. De rest gaat in de flessen.
Daarna heb je twee mogelijkheden:
- Puur drinken. Flessen dicht en de koelkast in. Hij heeft dan weinig prik, een heldere theesmaak en een frisse zuurgraad.
- Met prik en smaak. Fruit, sap of gember in de fles, dichtdoen en 2 tot 5 dagen op kamertemperatuur laten staan. Pas in die tweede fermentatie wordt kombucha echt bruisend. Hoe dat gaat, staat in Kombucha: de tweede fermentatie. Voor een eerste keer lukt de gember-citroen kombucha bijna altijd.
Zet dezelfde dag nog een nieuwe liter thee, laat hem afkoelen en doe de SCOBY met zijn kopje starter terug in de pot. Spoel de pot tussendoor alleen om met warm water, zonder afwasmiddel. Zo raak je nooit door je kombucha heen.
Je ritme vinden
Kombucha past goed in een weekritme. Veel mensen kiezen één vaste dag, bijvoorbeeld de zondag: thee zetten, afgieten, nieuwe batch erin, flessen met fruit op het aanrecht. Die flessen gaan dan halverwege de week de koelkast in, en tegen het weekend heb je een rij koude, bruisende flessen staan.
Drink je meer, zet dan twee potten een paar dagen na elkaar. Dan is er altijd een die bijna klaar is. Met elke batch groeit er een nieuwe SCOBY, dus na een paar weken heb je genoeg cultuur voor een tweede pot. De lagen die je niet gebruikt, bewaar je in een SCOBY-hotel.
In een Nederlands huis is het aanrecht in de winter vaak kouder dan je denkt, zeker bij een raam of een buitenmuur. Een plank in de woonkamer of een kast in de buurt van de verwarming (er niet bovenop) helpt. Meer ideeën voor de koude maanden staan in Fermenteren in de winter.
Grotere batches
Wil je meer dan een liter tegelijk, dan houd je dezelfde verhouding aan. Voor 2 liter neem je 6 theezakjes, 160 g suiker en twee kopjes startervloeistof. Eén SCOBY kan dat prima aan, al duurt het bij grotere hoeveelheden soms een dag of twee langer. Kies dan wel een pot met een flinke opening: de cultuur werkt aan het oppervlak, en een smalle hals remt alles af.
De meest gemaakte fouten
| Fout | Wat er gebeurt | Zo voorkom je het |
|---|---|---|
| SCOBY in warme thee | De cultuur raakt beschadigd, de fermentatie komt niet op gang | Thee helemaal laten afkoelen |
| Te weinig startervloeistof | De thee wordt te langzaam zuur en ligt onbeschermd open | Een kopje, ca. 250 ml, per liter |
| Deksel stevig dicht | De fermentatie loopt heel traag | Een dunne doek met een elastiekje |
| Te koude plek | Na tien dagen nog steeds zoet | Een plek van 20 tot 25 °C zoeken |
| Thee met aroma | Etherische oliën remmen de cultuur, de smaak slaat om | Pure thee in de pot, smaak pas in de fles |
| Zoetstof in plaats van suiker | De cultuur heeft niets te eten | Gewone suiker, 80 g per liter |
Let je op deze zes punten, dan lukt je eerste batch bijna altijd. Wil je weten wat er precies in je pot drijft en waarom het een zwam heet terwijl het er geen is, lees dan Wat is een kombucha SCOBY?
Hoeveel alcohol zit erin?
Zoals elke zelfgemaakte gefermenteerde drank bevat kombucha sporen van alcohol, meestal onder 1%. In de tweede fermentatie, met de fles dicht, komt er iets meer bij dan in de open pot. Wil je het laag houden, giet dan niet te laat af en zet de flessen op tijd koud. Het hele verhaal staat in Hoeveel alcohol zit er in kombucha?
Veelgestelde vragen
Kan ik meer dan een liter tegelijk zetten?
Kan ik de thee ook koud zetten?
Mag ik kraanwater gebruiken?
Wat doe ik als ik op vakantie ga?
Moet de SCOBY bovenop drijven?
Heb je nog geen SCOBY? De levende kombucha SCOBY met startervloeistof kost € 17,90 en is meteen klaar voor je eerste liter. Wil je er waterkefir naast, dan is de kefir en kombucha set een goede keuze. Alles over thee, verzorging en recepten vind je op de overzichtspagina Kombucha.