Waterkefir kristallen verzorgen

De dagelijkse verzorging

Het belangrijkste wat je voor je kristallen doet, is ze regelmatig voeren. Elke 24 uur afzeven en meteen in vers suikerwater: 1 liter water, 4 eetlepels suiker (ca. 60 g), een gedroogde vijg en een schijfje citroen. Meer is het niet. Het volledige recept staat in Waterkefir maken.

• Vaste tijd. Een paar uur eerder of later is geen probleem. Een dag vergeten ook niet, maar maak er geen gewoonte van.
• Vaste plek. Uit de zon, niet naast het fornuis, niet op de koude vensterbank.
• Zachte hand. Niet drukken of wrijven in de zeef. Gewoon laten uitlekken.
• Schone pot. Omspoelen met heet water is genoeg. Een keer per week mag hij grondig met afwasmiddel, als je goed naspoelt.
• Geen roestend metaal. Een zeef van rvs voor even is prima, aluminium en koper liever niet.

Moet je de kristallen wassen?

Meestal niet. De dunne laag cultuurvocht om de kristallen helpt de volgende batch op gang. Wie ze bij elke batch onder de kraan houdt, zet ze elke keer een beetje terug.

Er zijn wel momenten waarop een spoelbeurt goed is:

• De drank wordt draderig of stroperig.
• Er zitten veel restjes fruit of vijgpitjes tussen de kristallen.
• Je hebt ze een tijd in de koelkast bewaard en het suikerwater ruikt sterk.
• Je wilt ze wegen of verdelen over twee potten.

Spoel ze dan in de zeef met koel of lauw water uit de kraan. Geen heet water, geen zeep, geen azijn. Daarna direct terug in vers suikerwater.

Een pauze: van een weekend tot een vakantie

Je kristallen gaan mee op je ritme, ook als dat ritme even stilstaat. De koelkast is daarbij je beste vriend: in de kou werken de gisten en bacteriën veel trager, zodat het voer langer meegaat.

Voor de koelkast gebruik je hetzelfde suikerwater als voor een gewone batch, maar zonder citroen. De vijg mag erbij. Een glazen pot met een losjes opgelegd deksel is beter dan een theedoek, want de koelkast heeft zijn eigen geuren.

Weer opstarten na de pauze

Haal de pot uit de koelkast, zeef de kristallen af en giet het oude suikerwater weg. Dat is meestal wat zuur en niet zo lekker. Zet ze daarna in vers suikerwater met vijg en citroen op kamertemperatuur, zoals altijd.

De eerste batch na een pauze is vaak trager en zoeter. De tweede is meestal weer normaal. Na een lange pauze kan het drie batches duren. Laat je niet verleiden om de eerste batch extra lang te laten staan: vers voer en het vaste ritme brengen ze sneller terug.

Groei: wat doe je met het teveel?

Goed verzorgde kristallen groeien. Na een paar weken weeg je ze eens: heb je 60 g in plaats van 30 g, dan is het tijd om iets te doen. Te veel kristallen in te weinig water geven een zure, vlakke drank.

• Meer maken. Reken 30 g per liter. Met 60 g zet je 2 liter, verdeeld over twee potten of in één grote.
• Twee smaken. Twee potten met elk 30 g, en in de flessen twee verschillende vruchten.
• Weggeven. Een potje kristallen in suikerwater is een leuk cadeau voor iemand die ook wil beginnen. Geef de link naar het basisrecept erbij.
• Een reserve. Zet een deel in de koelkast als back-up. Ververs het suikerwater wekelijks.
• Opeten. De kristallen zijn eetbaar. Sommige mensen doen een lepel door een smoothie.
• Composteren. Wat over is, mag op de composthoop of in de gft-bak.

Krachtig of vermoeid?

Je kristallen laten zelf zien hoe het met ze gaat. Leer de signalen kennen, dan stuur je bij voor er echt iets misgaat.

Vermoeide kristallen knappen meestal op met ander water, wat rietsuiker in de mix, een verse vijg in elke batch en een temperatuur tussen 20 en 25 °C. De details staan in Water en suiker voor waterkefir en Waterkefir: problemen en oplossingen.

Wat je kristallen niet fijn vinden

• Heet water. Suikerwater altijd eerst laten afkoelen tot kamertemperatuur.
• Zoetstof. Daar kunnen ze niet van leven. Alleen echte suiker.
• Lang hongeren. Drie of vier dagen zonder vers suikerwater op het aanrecht maakt ze moe.
• Vet en zeepresten. Spoel pot en zeef goed na als je afwasmiddel gebruikt.
• Steeds iets nieuws. Elke dag een andere suiker, ander water of kruidenthee in de pot brengt ze uit balans. Varieer in de fles, niet in de pot.

Door de seizoenen heen

In de zomer gaat alles sneller. Bij 26 of 27 °C in de keuken is een batch soms al na 16 tot 20 uur klaar en worden de kristallen vermoeid als je ze te lang laat staan. Zeef dan eerder af, of zet de pot op een koeler plekje, bijvoorbeeld in de gang of de kelder.

In de winter is het omgekeerd. Een koude keuken van 17 °C maakt de kristallen traag. Een plek bovenop de koelkast, in de buurt van de verwarming of in een keukenkastje boven de vaatwasser helpt. Meer tips voor het koude halfjaar lees je in Fermenteren in de winter.

Veelgestelde vragen

Wil je opnieuw beginnen of een tweede pot zetten? De levende waterkefir kristallen zijn er vanaf € 12,90. Alle stappen op een rij vind je in de complete waterkefirgids.