Waterkefir: problemen en oplossingen

Eerst even kijken: nieuw of al ingespeeld?

Zijn je kristallen net binnen, dan is een vlakke, zoete batch geen probleem maar een kwestie van wennen. Wat in de eerste week normaal is, staat in Waterkefir: de eerste dagen.

Loopt je pot al weken goed en verandert er ineens iets, vraag je dan af wat er anders is. Is het buiten warmer of kouder geworden? Heb je een ander pak suiker gekocht? Staat de pot op een nieuwe plek, ben je op vakantie geweest, kwam de pot net uit de vaatwasser? In negen van de tien gevallen ligt daar het antwoord.

Geen belletjes, de vijg blijft liggen

Na 24 uur ziet het suikerwater er bijna hetzelfde uit als toen je het zette. De vijg ligt op de bodem en de drank smaakt zoet.

Waar het meestal aan ligt:

• De keuken is koeler dan 20 °C, vooral 's nachts.
• Het water mist mineralen: gefilterd, onthard of gedestilleerd.
• Er is te weinig suiker gebruikt, of een zoetstof.
• De kristallen komen net uit een pauze in de koelkast.

Wat helpt: een warmer plekje, gewoon kraanwater of mineraalwater zonder prik, en 4 eetlepels echte suiker. Geef de batch een paar uur extra en ga daarna terug naar het ritme van 24 uur. Meer over de keuze van water en suiker lees je in Water en suiker voor waterkefir.

Te zuur of bijna azijn

Waar het meestal aan ligt: de batch heeft te lang of te warm gestaan, of er zitten te veel kristallen in te weinig water. Een pot in de zon slaat ook snel door naar azijnachtig.

Wat helpt: eerder afzeven, een koelere plek en de verhouding nakijken: 30 g kristallen op 1 liter. Zijn je kristallen gegroeid, neem dan meer water. Gooi een zure batch niet weg. Met appelsap of bruisend water erbij is het een frisse spritzer, en een scheut ervan is lekker in een vinaigrette.

Hij ruikt sterk naar gist of bier

Een licht gistige geur hoort erbij, ongeveer als bij een zachte cider. Gaat hij echt naar bier of brooddeeg ruiken, dan hebben de gisten de overhand gekregen.

Waar het meestal aan ligt: lange batches, veel warmte, vaak wisselende suiker of veel fruit en siroop in de tweede fermentatie.

Wat helpt: strikt 24 uur aanhouden, het schijfje citroen niet overslaan en een tijdje met witte kristalsuiker werken. Na twee of drie batches is de balans meestal terug.

De drank wordt draderig of stroperig

Soms wordt de waterkefir dik, bijna als siroop, en trekt hij draden als je hem inschenkt. Dat ziet er vreemd uit, maar het komt af en toe voor.

Waar het meestal aan ligt: een verstoorde balans in de cultuur, vaak na een hete periode, na een andere suiker of na een te lange batch. Bepaalde bacteriën maken dan meer slijmstoffen aan.

Wat helpt: spoel de kristallen in de zeef goed af met koel water, was de pot heet en spoel hem goed na, en zet een nieuwe batch met vers suikerwater, vijg en citroen. Houd een paar batches witte suiker en precies 24 uur aan. Draderige drank drink je liever niet, maar de kristallen zijn niet verloren.

De kristallen worden kleiner of papperig

Over een paar weken heb je steeds minder kristallen, ze worden zacht, vallen uit elkaar of vormen een brij op de bodem.

Waar het meestal aan ligt:

• Erg zacht, gefilterd of onthard water, waardoor er mineralen ontbreken.
• Te weinig suiker of te lange tussenpozen: de kristallen hebben honger.
• Steeds te warm: ze verbruiken zichzelf sneller dan ze aangroeien.
• Hard drukken in de zeef of spoelen met heet water.

Wat helpt: mineraalrijker water, een deel rietsuiker, een vijg in elke batch en een temperatuur tussen 20 en 25 °C. Laat ze in de zeef gewoon uitlekken. Hoe je ze verder in vorm houdt, staat in Waterkefir kristallen verzorgen.

De kristallen groeien niet

In de eerste weken groeien ze vaak nauwelijks, ze moeten eerst wennen. Blijft de hoeveelheid daarna lang gelijk terwijl de drank goed fermenteert, dan is er niets mis. Sommige culturen steken bij zacht water hun energie liever in de fermentatie dan in groei. Wat rietsuiker in de mix, mineraalwater en een vast ritme geven de groei meestal een duwtje.

De fles bruist niet

De eerste batch is goed, maar na de tweede fermentatie komt er nauwelijks prik uit de fles. Kijk dan naar het rubbertje van je beugelfles, de hoeveelheid fruit, de temperatuur en de basiskefir: was de vijg al boven toen je afzeefde? Alle knoppen waaraan je kunt draaien, staan in Waterkefir: de tweede fermentatie.

Hij smaakt flauw en waterig

Er is wat prik, de vijg komt boven, maar de smaak is plat: niet zoet, niet fris, nergens naar.

Waar het meestal aan ligt: het ontbreekt aan aroma, niet aan fermentatie. Alleen witte suiker en een kleine, droge vijg geven een heel neutrale drank. Soms is het schijfje citroen te dun of vergeten.

Wat helpt: vervang een eetlepel witte suiker door rietsuiker, neem een zachte vijg en een stevig schijfje citroen met schil. En vooral: geef hem een tweede fermentatie met fruit. Een fles rabarber waterkefir of aardbeien waterkefir laat meteen zien hoeveel smaak er in je basis zit.

Schimmel of niet?

Schimmel komt bij waterkefir weinig voor, omdat de drank snel zuur wordt. Toch is het handig om de verschillen te kennen.

Bij echte schimmel gooi je de batch weg en ga je niet verder met dezelfde kristallen. Stuur ons een foto, dan kijken we samen wat er is gebeurd. Met verse waterkefir kristallen heb je binnen 24 uur weer een batch staan.

Fruitvliegjes rond de pot

Eind augustus en september zijn fruitvliegjes dol op de zurige geur. Een dicht geweven theedoek, strak gespannen met een elastiekje, houdt ze tegen. Een losse lap kaasdoek of een deksel dat er los op ligt, is niet genoeg. Een schaaltje met appelazijn en een druppel afwasmiddel ernaast vangt de rest.

Alles op een rij

Veel van deze situaties komen voort uit een paar kleine fouten aan het begin. Die staan op een rij in Beginnersfouten met kefir.

Veelgestelde vragen

Voor alle andere vragen over je kristallen en je dagelijkse batch kun je terecht in de complete waterkefirgids. Wil je opnieuw beginnen, de levende waterkefir kristallen zijn er vanaf € 12,90.