Waterkefir
Melkkefir
Kombucha SCOBY
Ginger beer plant
Kefir duo
Bruisduo
Complete set
KalfsstremselHaal de SCOBY en een kopje startervloeistof uit de pot, giet de klare kombucha in beugelflessen en doe er wat fruit, sap, gember of kruiden bij. Laat twee à drie vingers lucht onder de beugel, sluit de flessen en laat ze 2 tot 5 dagen op kamertemperatuur staan. Daarna gaan ze de koelkast in, waar de fermentatie bijna stil komt te liggen en de prik blijft.
Wat er in de fles gebeurt
Tijdens de eerste fermentatie staat je pot open onder een doek. De gisten maken wel koolzuur, maar dat ontsnapt naar boven. Daarom bruist verse kombucha maar zacht.
In een gesloten fles kan het gas nergens heen. De gisten vinden in het fruit of het sap nieuwe suiker, gaan weer aan het werk, en het koolzuur lost op in de drank. Bij het openen sist het, en in je glas stijgen fijne belletjes op. Tegelijk trekt de smaak van het fruit in de kombucha. Van een friszure theedrank maak je zo iets wat eerder aan een fruitige priklimonade doet denken, maar droger.
Wat je nodig hebt
- Klare kombucha uit de eerste fermentatie, het liefst nog met een klein beetje zoet. Hoe je die zet, lees je in Kombucha maken.
- Beugelflessen van dik glas met een rubbertje dat nog soepel is. Dunne sapflessen en flessen met een schroefdop zijn niet gemaakt voor druk.
- Een trechter en een fijne zeef van kunststof of rvs.
- Iets voor de smaak: fruit, sap, verse gember, kruiden of specerijen.
Stap voor stap
1. Cultuur veiligstellen
Til de SCOBY met schone handen uit de pot en zet een kopje kombucha (ca. 250 ml) apart voor je volgende batch.
2. Smaak in de fles
Doe het fruit, sap of de specerijen in de lege flessen. Kleine stukjes geven hun smaak sneller af dan hele stukken.
3. Vullen
Giet de kombucha via trechter en zeef in de flessen. Laat twee à drie vingers lucht onder de beugel: in die ruimte bouwt de druk zich op.
4. Sluiten en wachten
Beugel dicht en de flessen 2 tot 5 dagen op kamertemperatuur laten staan, uit de zon. Een krat of een keukenkastje is een goede plek.
5. Koud zetten
Is de prik goed, dan gaan de flessen de koelkast in. Koude kombucha houdt het koolzuur beter vast en schuimt minder bij het openen.
Wat past erbij?
Bijna alles wat je in een glas limonade zou doen, werkt ook in kombucha. Een paar combinaties die altijd goed uitpakken:
| Wat erin gaat | Smaak | Zo doe je het |
|---|---|---|
| Verse gember met citroen | Pittig, fris, helder | Een paar dunne plakjes gember en een reepje citroenschil per fles |
| Frambozen, aardbeien, rode bessen | Fruitig, roze in het glas | Licht kneuzen, dat geeft veel kleur en prik |
| Appelsap met kaneel | Rond, herfstig | Een scheut troebel appelsap en een half kaneelstokje |
| Vlierbloesemsiroop | Bloemig, zomers | Een klein scheutje, siroop is zoet en gaat snel |
| Rabarber | Fris, zurig | Als gekookte compote of als sap |
| Munt of basilicum | Koel, kruidig | Een paar blaadjes, lekker samen met rood fruit |
Uitgewerkte recepten met precieze hoeveelheden vind je bij de gember-citroen kombucha, de rood fruit kombucha en de appel-kaneel kombucha, die in de herfst en rond Sinterklaas extra goed past.
Het jaar rond in de fles
De tweede fermentatie wordt het leukst als je meegaat met wat er in de winkel en op de markt ligt. Dan smaakt je kombucha elke maand een beetje anders.
- Voorjaar: rabarber als compote met een snufje vanille. In mei en juni een paar schermen vlierbloesem of een scheutje zelfgemaakte siroop.
- Zomer: aardbeien, frambozen, rode bessen en kersen. Gekneusde frambozen met een blaadje munt zijn de drank voor de tuin en de barbecue.
- Herfst: appel en peer, een stukje kweepeer, wat pruimen. Appelsap met kaneel ruikt naar appeltaart, maar dan koud en bruisend.
- Winter: sinaasappelschil, een kruidnagel, een stukje steranijs. Met kerst en oud en nieuw heb je zo een alcoholvrij alternatief naast de oliebollen.
Belangrijk is alleen dat het fruit schoon en rijp is. Beschimmelde of papperige stukken horen niet in de fles.
Welke flessen werken het best?
De klassieke beugelfles is hier de beste keus. Veel mensen hebben er nog een paar staan van een speciaalbier of een fles limonade van de markt, en die zijn prima, zolang het glas dik is en het rubbertje soepel. Losse rubbertjes zijn goedkoop en makkelijk te vervangen: doe het als ze hard worden of barstjes vertonen.
| Fles | Geschikt? | Waarom |
|---|---|---|
| Beugelfles van dik glas, 0,5 of 0,75 liter | Ja | Sluit goed, kan tegen druk, makkelijk schoon te maken |
| Kleine beugelflesjes van 0,33 liter | Ja | Handig voor één glas, je maakt alleen open wat je drinkt |
| Weckpot of glazen pot met klemdeksel | Niet ideaal | Sluit vaak niet strak genoeg voor echte prik |
| Dunne sapfles met schroefdop | Nee | Niet gemaakt voor druk |
| Plastic frisdrankfles | Alleen als testfles | Laat goed zien hoeveel druk er staat |
Spoel de flessen na gebruik meteen om met heet water en een flessenborstel. Opgedroogde kombucha met fruitresten krijg je later veel lastiger los.
Hoe lang in de fles?
De marge van 2 tot 5 dagen hangt vooral af van de temperatuur en de suiker. Midden in de zomer, bij 25 °C, kan de prik na twee dagen al flink zijn. In de winter, als het in huis koeler is, heb je eerder vier of vijf dagen nodig.
Sap en heel rijp fruit brengen veel suiker mee en maken het sneller. Kruiden en specerijen alleen brengen weinig suiker, dan komt de prik langzamer. Wil je zonder fruit toch bubbels, doe dan een theelepel suiker per fles erbij.
Open de eerste fles na twee dagen boven het aanrecht. Sist het maar zachtjes, laat de rest dan nog staan. Schuimt het al duidelijk, dan gaan ze allemaal koud.
De druk in de hand houden
Prik is het doel, maar te veel ervan maakt het openen een rommelig avontuur. Met een paar gewoontes blijft het ontspannen:
- Gebruik alleen beugelflessen die op druk gemaakt zijn en controleer de rubbertjes af en toe. Zijn ze hard of gescheurd, vervang ze dan.
- Laat bij warm weer één keer per dag kort wat druk ontsnappen: beugel open, meteen weer dicht.
- Zet de flessen koud voordat je ze opent. Koude kombucha schuimt veel minder.
- Leg bij het openen een theedoek over de beugel, houd de fles schuin en maak de beugel langzaam los.
Als het niet lukt
| Wat je ziet | Vaak de oorzaak | Wat helpt |
|---|---|---|
| Nauwelijks prik | Te koud of te weinig suiker over | Warmere plek, een scheut sap of wat fruit erbij |
| Geen prik, ook niet warm | Rubbertje sluit niet | Nieuw rubbertje of een andere fles |
| Schuimt over bij openen | Te warm, te lang of veel fruitsuiker | Eerder koud zetten, minder sap, tussendoor ontluchten |
| Smaakt erg zuur | De eerste fermentatie was al lang | Volgende keer eerder bottelen, zoet fruit nemen |
Kleine geleiachtige schijfjes of bruine draadjes in de fles zijn normaal. Dat is de cultuur die ook hier doorwerkt. Schenk je glas gewoon via een zeefje in. Twijfel je over wat er in de fles drijft, kijk dan in Kombucha: schimmel of normaal? Is je kombucha te droog en te zuur geworden, dan helpt Kombucha te zuur? verder.
Veelgestelde vragen
Komt er in de tweede fermentatie meer alcohol bij?
Kan het ook zonder fruit?
Moet het fruit er na afloop uit?
Hoe lang blijft hij goed na de tweede fermentatie?
Nog geen SCOBY? De kombucha SCOBY met startervloeistof kost € 17,90 en is direct klaar voor gebruik. Meer over thee, verzorging en recepten vind je op de overzichtspagina Kombucha.