Wat zijn waterkefir kristallen?

Hoe ze eruitzien en aanvoelen

Schud je een zakje waterkefir kristallen leeg in een kom, dan zie je een hoopje doorschijnende, onregelmatige brokjes. Sommige zo klein als een rijstkorrel, andere zo groot als een erwt of een hazelnoot. Ze glanzen een beetje, zijn wit, grijswit of goudkleurig, afhankelijk van de suiker waarin ze hebben gestaan.

Pak je er een tussen duim en wijsvinger, dan voelt hij stevig maar meegevend, ergens tussen een gombal en een stukje gelei. Druk je harder, dan breekt hij in kleinere stukjes. Dat is geen probleem: elk stukje leeft verder en groeit weer aan. Ze ruiken licht zurig, een beetje gistig, soms naar appel of cider.

Ondanks de naam zijn het dus geen kristallen in de zin van suiker of zout. De naam komt alleen van hun uiterlijk.

Wat er in een kristal leeft

Elk kristal is een kleine gemeenschap. Er leven verschillende soorten melkzuurbacteriën en gisten samen, en die zijn van elkaar afhankelijk. Een deel van de bacteriën maakt van suiker een stevige, geleiachtige stof: daaruit bestaat het kristal zelf. In en op die massa wonen de andere bacteriën en de gisten.

Leg je de kristallen in suikerwater, dan gaat iedereen aan het werk:

• De gisten eten suiker en maken koolzuur en een beetje alcohol. Daar komen de belletjes vandaan, en de geur die aan cider doet denken.
• De melkzuurbacteriën maken milde zuren. Die geven de frisse, zurige smaak en houden de drank stabiel.
• Samen maken ze aroma's die je niet in het suikerwater stopte: tonen van peer, appel, soms iets bloemigs.

Na een dag is het suikerwater veranderd in waterkefir: minder zoet, licht troebel, fris en parelend. Zoals elke zelfgemaakte gefermenteerde drank bevat hij sporen van alcohol, meestal onder 1%. Hoe je die dagelijkse batch zet, lees je in Waterkefir maken.

Zoveel namen voor dezelfde cultuur

Zoek je op internet naar waterkefir, dan kom je een hele rij namen tegen. Ze bedoelen allemaal hetzelfde.

Waar de kristallen oorspronkelijk vandaan komen, weet niemand precies. Er gaan verhalen rond over cactussen in Midden-Amerika, maar zekerheid is er niet. Wat wel zeker is: ze zijn al generaties lang van keuken tot keuken doorgegeven, en de naam Japanse waterkristallen zegt meer over hoe exotisch ze vroeger werden gevonden dan over waar ze vandaan komen.

Waterkefir kristallen naast de andere culturen

Thuis fermenteren doe je met een handvol verschillende culturen. Ze lijken op elkaar omdat het allemaal levende gemeenschappen van bacteriën en gisten zijn, maar ze werken elk in hun eigen voeding.

Twijfel je welke cultuur bij jou past, lees dan Waterkefir of melkkefir? en Ginger beer of waterkefir?. Wie ook nieuwsgierig is naar thee, vindt alles in kombucha.

Hoe de kristallen groeien

Goed gevoed groeien waterkefir kristallen. De bacteriën maken steeds nieuwe geleimassa aan, de kristallen worden groter, breken vanzelf in stukken en die stukken groeien weer verder. Na een paar weken weeg je soms al een paar gram meer dan je begon.

Hoe snel dat gaat, hangt vooral af van drie dingen:

• Mineralen in het water. Kalkrijk kraanwater of mineraalwater zonder prik helpt, erg zacht of gefilterd water remt de groei.
• De suiker. Een deel rietsuiker in de mix doet ze vaak goed.
• De temperatuur. Tussen 20 en 25 °C groeien ze het best.

Meer over water en suiker staat in Water en suiker voor waterkefir, de rest van de verzorging in Waterkefir kristallen verzorgen.

Kun je waterkefir kristallen zelf maken?

Nee. Je kunt geen kristallen laten ontstaan uit suikerwater, fruit of een flesje kefir uit de winkel. De bacteriën die de geleimassa vormen, leven alleen in de kristallen zelf en geven hun werk door van kristal naar kristal. Elk kristal dat er vandaag is, is gegroeid uit een ander kristal.

Daarom vind je ze ook niet bij Albert Heijn, Jumbo of de drogist. Daar staat kefir in flessen, als kant-en-klare drank. Een levende cultuur die je zelf aanhoudt, koop je als kristallen in hun eigen vocht. Waar je bij het kopen op let, lees je in Waterkefir kristallen kopen.

Hoeveel kristallen heb je nodig?

De vaste verhouding is 30 g kristallen op 1 liter water, met 4 eetlepels suiker (ca. 60 g), een gedroogde vijg en een schijfje citroen. Na 24 uur bij 20 tot 25 °C heb je een liter waterkefir.

Omdat de kristallen groeien, kun je klein beginnen. Na een paar weken heb je vaak genoeg om meer water te nemen of een tweede pot te zetten. Te veel kristallen in te weinig water maakt de drank snel zuur, dus weeg ze af en toe even op de keukenweegschaal.

Levend en nat, of gedroogd

Waterkefir kristallen worden verkocht in twee vormen: nat, in hun eigen cultuurvocht, of gedroogd. Allebei kunnen ze weer een levende cultuur worden. Gedroogde culturen hebben een paar dagen meer nodig om op gang te komen, omdat ze eerst moeten bijkomen. Natte kristallen zijn direct actief en geven vaak na een paar batches al een bruisende drank.

Onze waterkefir kristallen komen nat en levend bij je aan, in een goed gesloten zakje. Onze culturen komen uit overgeleverde methoden: uniek en sterk.

Veelgestelde vragen

Zin om zelf te beginnen? Met 30 g levende waterkefir kristallen maak je elke dag een liter, en ze zijn er vanaf € 12,90. Alles over de dagelijkse batch, de fles en de verzorging staat in de complete waterkefirgids.