De meeste fouten in de eerste weken zijn klein: een deksel op de pot tijdens de eerste fermentatie, honing of zoetstof in plaats van suiker, een plek die te warm of te koud is, of te snel conclusies trekken na één slappe batch. Hou je aan het basisrecept (30 g waterkefir kristallen op 1 liter water met ca. 60 g suiker, of 20 g melkkefir korrels op 1 liter volle melk, 24 uur bij 20 tot 25 °C) en geef je cultuur drie of vier batches om op gang te komen.
1. Te snel opgeven na de eerste batch
De eerste batch is bijna altijd de zwakste. De cultuur heeft net een reis per post achter de rug en moet wennen aan jouw water, jouw melk en jouw keuken.
Smaakt je eerste waterkefir nog zoet en nauwelijks bruisend, of is je eerste melkkefir dun? Zeef gewoon af en zet een nieuwe batch. Meestal is de tweede al duidelijk beter en loopt het vanaf de derde of vierde zoals het hoort. Wat je dag voor dag kunt verwachten, staat in De eerste dagen met waterkefir.
2. Een deksel op de pot
Tijdens de eerste fermentatie hoort er een doek of keukenpapier met een elastiekje op, geen dichte deksel.
Een open afdekking houdt fruitvliegjes en stof buiten en laat het gas weg. De echte prik komt pas later, in de beugelfles tijdens de tweede fermentatie. Daar is een dichte dop juist wel de bedoeling. Twee fases, twee soorten afsluiting.
3. Honing, zoetstof of te weinig suiker
Waterkefir kristallen leven van suiker. Met honing, agavesiroop, stevia of zoetjes krijgen ze niet wat ze nodig hebben.
Gebruik 4 eetlepels kristalsuiker of rietsuiker (ca. 60 g) per liter. Dat lijkt veel, maar het meeste wordt tijdens de fermentatie opgegeten. Wat er overblijft, is een licht zoete drank. Wil je spelen met smaak, doe dat dan in de tweede fermentatie met fruit. Meer over suiker en water lees je in Water en suiker voor waterkefir.
4. De pot op de verkeerde plek
Naast de verwarming is te warm, op de vensterbank in januari te koud. Zoek een plek van 20 tot 25 °C, uit de zon.
In een warme zomerkeuken kan waterkefir al na 18 tot 20 uur klaar zijn en schiet melkkefir door tot wei. Bij 17 °C gebeurt er na een dag nog weinig. Een plank in de keukenkast of de bovenkant van de koelkast is vaak een goede plek. In de winter helpen een paar trucjes, die staan in Fermenteren in de winter.
5. Te veel of te weinig cultuur
De verhouding bepaalt de snelheid. Hou je aan 30 g kristallen per liter water en 20 g korrels per liter melk (10 g per halve liter).
Na een paar weken groeit je cultuur. Gooi je alles in dezelfde liter, dan gaat het steeds sneller en wordt de drank zuur of dun. Weeg af en toe, en zet het overschot apart in de koelkast of maak een tweede pot. Met 60 g waterkefir kristallen maak je gewoon 2 liter.
6. Melkkefir elke keer afspoelen
Melkkefir korrels hoeven niet onder de kraan. Gewoon zeven en direct in verse melk.
Het laagje melk om de korrels heen helpt de volgende batch op weg. Spoelen is alleen nodig als er iets mis lijkt, en dan met wat melk, niet met heet water. Over de juiste melk, van volle melk tot geitenmelk, lees je in Welke melk voor kefir?
7. Een metalen zeef die lang in de kefir staat
Gebruik een zeef van plastic of rvs, en laat de cultuur niet lang in contact met ander metaal, zoals aluminium.
Kefir is zuur, en zuur en sommige metalen gaan niet goed samen. Een korte zeefbeurt door rvs is geen probleem. Een glazen pot of een weckpot is altijd de veiligste keuze voor de fermentatie zelf.
8. Schrikken van een wit vliesje of een scheiding
Niet alles wat er raar uitziet, is fout. Veel is gewoon normaal gedrag van een levende cultuur.
| Wat je ziet | Wat het meestal is | Wat je doet |
|---|---|---|
| Dun wit vliesje op waterkefir | Gist | Afscheppen, volgende batch iets korter |
| Melkkefir gescheiden in wei en dik | Te lang of te warm gestaan | Eerder zeven of koeler zetten |
| Kristallen die naar de bodem zakken | Normaal | Niets |
| Geur van cider of brooddeeg | Normaal | Niets |
| Pluizige groene, zwarte of roze plekken | Schimmel | Alles weggooien, pot goed schoonmaken |
Twijfel je aan iets anders, kijk dan in Waterkefir problemen of Melkkefir problemen.
9. De beugelfles vergeten
Een fles waterkefir die drie dagen in een warme keuken staat, bouwt flink wat druk op.
Hou je aan 24 tot 48 uur voor de tweede fermentatie en zet de fles daarna in de koelkast. Open hem langzaam, boven de gootsteen, met een hand op de beugel. Vul de flessen niet tot de rand, laat een paar centimeter lucht. Alles over deze stap staat in Waterkefir tweede fermentatie. Een goed recept om mee te oefenen is de citroen-gember-waterkefir.
10. Op vakantie gaan zonder plan
Een week weg is geen probleem, als je de cultuur even in de koelkast parkeert.
Waterkefir kristallen kunnen tot twee weken in vers suikerwater in een dichte pot in de koelkast. Melkkefir korrels wachten tot een week in verse melk. Daarna een of twee gewone batches en ze zitten weer in hun ritme. Laat je ze op het aanrecht staan zonder voer, dan heb je na terugkomst een probleem. Meer daarover in Waterkefir kristallen verzorgen.
Nog niet begonnen?
Begin dan met het basisrecept uit Waterkefir maken en levende waterkefir kristallen vanaf € 12,90. Wil je melkkefir er meteen bij, dan heb je met de kefir duo allebei in huis en bespaar je € 4,90. Elke bestelling komt met een handleiding, en die eerste slappe batch weet je nu hoe je hem moet lezen.
Waterkefir
Melkkefir
Kombucha SCOBY
Ginger beer plant
Kefir duo
Bruisduo
Complete set
Kalfsstremsel